Mütalaa Raporu

Home / Mütalaa Raporu

Yardım İster misiniz ?

Mütalaa Raporu

Mütalaa Raporu

Mütalaa Raporu

Uyuşmazlıkların hukuk eliyle çözüme kavuşturulması sürecinin oldukça hassas olması sebebiyle çözüm aşamasında, hakikatin ortaya çıkmasına hizmet edecek çeşitli araçlardan istifade edilir. Bu araçlardan birisi de bilimsel perspektifle hazırlanan mütalaa raporu yani uzman görüşleridir. Uzman görüşü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nda ifade edildiği üzere adli merciler tarafından delil kapsamında değerlendirilmektedir. Bir başka deyişle, yargılama sürecinde adli makamlara ibraz edilen mütalaa raporu delil sıfatını haizdir.

 

Bilimsel mütalaa raporu hazırlatıldıktan sonra bu rapor ile bilirkişi raporu çelişebilir. Çelişme durumunda mahkeme hakimi tarafından mevcut çelişkinin giderilmesi gerekir. Aksi takdirde hakimce hükmedilen mahkeme kararı, bir üst mahkemeye gidildiği takdirde bozulabilmekte ve söz konusu dava dosyasının ilk derece mahkemesine iletilerek verilen kararın tekrar değerlendirilmesi talep edilmektedir. Bu bakımdan mütalaa raporu, mahkeme kararına önemli ölçüde etki edebilen takdiri delillerdedir.

 

Mütalaa Raporu Nedir?

 

Mütalaa raporu, herhangi bir davada, davaya konu teşkil eden olay veya durum ile alakalı olarak, somut olayın uzmanından bilimsel görüş alınmasıdır. Bu bakımdan genellikle uzman görüşü olarak da isimlendirilir. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md.293’te mütalaa raporuna şu şekilde yer verilmiştir:

 

Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler.

 

HMK’da ifade edilen hükme ilave olarak 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu md.67/6’da da mütalaa raporuna yer verilmiş olup kanun koyucu şu şekilde ifade etmiştir:

 

Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafi veya kanuni temsilci, yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler.

 

İfade edilen hükümler kapsamında dava taraflarının, alanında uzman kişilerde mütalaa alması mümkündür. Taraflar, uzmanlardan aldığı bilimsel mütalaaları söz konusu davada ibraz edebilir.

 

Mahkeme tarafından bilirkişiye gönderilen dava dosyasında bilimsel mütalaa bulunması fevkalade önemlidir. Zira dosya ile birlikte sunulan uzman görüşü ile bilirkişinin, değerlendirmesi sonucu ulaşacağı kanaate doğrunda etki edilir. Bu bakımdan mütalaa raporunun, bilirkişi raporuna büyük bir etkide bulunacağı açıktır. Dava açıldıktan sonra da alınabilecek mütalaa raporunun dava açılmadan önce alınması görece daha avantajlıdır. Çünkü dava öncesinde hazırlatılacak mütalaa raporun, dava dilekçesi ile ileri sürülecek iddiaların temellendirir ve destekler.

 

Mütalaa raporu, en özet ifade ile herhangi bir hukuksal sorunun çözümünde hakim tarafından değerlendirilen ve neticeye etki eden takdiri delillerden birisidir. Bilimsel mütalaa alınması için bilirkişi raporunun hazırlanmasına gerek yoktur. Bilirkişi raporu sonrasında hazırlatılabileceği gibi bilirkişi raporu öncesinde de mütalaa raporu hazırlatılabilir.

 

Mütalaa Raporu Örneği

 

Kanun koyucu, gerek HMK’da gerekse CMK’da yaptığı düzenlemeler ile taraflara uzman görüşünden yararlanılması gerektiğini ifade etmiştir. Ancak tarafların uzman görüşü alabilmesi için ek süre almaları veya yargılamanın ertelenmesi mümkün değildir. Bu noktada taraflar yargılama devam ederken, yargılama sürecinin her aşamasında mütalaa raporu alabilir. Alınan mütalaa raporu mahkemeye ibraz edilerek delil olarak kullanılabilir.

 

Uzman görüşü; resmi ya da özel kurumlar, hukuk büroları ve avukatlar, davalı ve davacılar tarafından dava açılmazdan önce veyahut dava açıldıktan sonra mahkemeye ibraz edilebilir. Yargılamaların kahir ekseriyeti deliller ve tanıklar üzerinden ilerler. Bu itibarla, delil niteliğindeki uzman görüşü davanın seyrine önemli ölçüde etki eder. Mütalaa raporunun önemi nedeniyle taraflar sıkça mütalaa raporu örneği araştırır. Ancak internet üzerinden paylaşılan uzman görüşü örnekleri ile ilerlenmesi hak ve menfaat kaybı yaşanmasına neden olabilir. Zira her bir raporun somut olaya özgü hazırlanması gerekir. Bir başka olay için hazırlanmış mütalaa raporu örneği, bir başka deyişle uzman görüşü örneğinin kayda değer bir etkisi olmaz.

 

CMK Uzman Görüşü

 

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 67. maddesinde düzenleme alanı bulan uzman görüşü, “Mütalaa Raporu Nedir?” başlıklı paragrafta ifade edilmiş olup tarafların mevcut davasında bilimsel mütalaa alabilmesine işaret etmektedir. Yasa hükmü gereği taraflar, özel veya teknik bilgiye ihtiyaç duyulan hallerde ve hukuki uyuşmazlıklarda CMK uzman görüşü, yani mütalaa raporuna başvurabilirler. Mütalaa raporunun alınacağı kişinin, somut olaydaki konuya uzman bir kişi olması elzemdir. Yani, konu üzerinde uzmanlığı bulunmayan sıradan bir kişiden mütalaa raporu elde etmenin hukuki değeri yoktur. Zira mütalaa raporunun mahkemece delil kapsamında değerlendirilebilmesi için konuya vakıf ve uzman bir kimseden alınmış bilimsel bir görüş olması gerekir.

 

Mütalaa raporu, bilirkişi raporu öncesinde alınmak suretiyle bilirkişinin değerlendirmesine sunulabilir. Bununla birlikte, bilirkişi raporundan sonra da mütalaa raporu hazırlatılabilir. Bilirkişi raporundan sonra hazırlatılan bilirkişi raporu ile söz konusu bilirkişi raporunda yer alan çelişkiler, hatalar ve yanlışlar göz önüne çıkarılabilir. Bilirkişi raporunun hatalı veya çelişkili olduğuna dair kuvvetli şüpheler mevcut olduğunda genellikle rapor sonrası uzman görüşü hazırlatılır.

 

Mahkemece görevlendirilen bilirkişi raporu ile dava taraflarının hür iradeleri ile seçtiği uzmandan alacakları mütalaa raporu arasında hukuken bir fark bulunmaz. Dava tarafları kendilerinin seçtiği özel bilirkişilerin uzman görüşüne başvurabilir.

 

Uzman Mütalaası Ücretleri

 

Hukuki uyuşmazlıklar çözümlenirken delil ve tanık beyanı gibi birtakım araçlardan istifade edilir. Uzman mütalaası, mahkemece değerlendirilen önemli deliller arasında yer alır. Taraflar, gerek HMK gerekse CMK hükümleri kapsamında uzman görüşü hazırlatabilmek hakkına sahiptir. Hazırlatılan uzman görüşü ile davanın müspet neticede tezahür etmesi sağlanabilir. Bu bakımdan hukuki mütalaa oldukça önemli bir yere sahiptir. Uzman görüşü hazırlatılacağı zaman taraflarca merak edilen konuların başında uzman mütalaası ücretleri yer alır.

 

Uzman görüşü ücreti söz konusu olduğunda net bir rakam ifade etmek doğru değildir. Zira uzman mütalaası ücretleri belirlenirken değerlendirilen birçok kriter bulunur. Bunların başında somut olayın incelenmesi gelir. Somut olay tetkik edilmeden ve ne yönde çalışma yapılacağı belirlenmeden mütalaa ücreti ifade etmek yanıltıcı olacaktır.

 

Her bir hukuki uyuşmazlığın kendine özgü dinamikleri, muhatap olduğu hukuki hükümleri, tarafları, tarafların özellikleri, uyuşmazlığın niteliği ve muhteviyatı bulunur. Tüm bu hususların tek tek değerlendirilmesi ile uzman görüşü hazırlatılmasının ne kadar iş yüküne mal olacağı belirlenir. Bu değerlendirmelerin ardından ücrete ilişkin bir rakam ifade edilebilir. Aksi takdirde somut olay bilinmeden ve değerlendirilmeden uzman mütalaası ücretine dair miktar ifade etmek son derece yanlıştır.